ابوالقاسم حالت

استاد ابوالقاسم حالت

یکی از فعالان عرصه ادبیات دوران معاصر شادروان ابوالقاسم حالت بودند که  در زمینه شعر و ترجمه دست داشت ومحققی صاحب نام وتوانا بود ،ضمنا”در زمینه طنز و بحرطویل نویسی نیز ید طولائی داشت وبا بزرگترین روز نامه طنز صد سال اخیر یعنی  روزنامه توفیق همکاری تنگا تنگ داشته و با اسامی مستعار هدهدمیرزا یا خروس لاری ،شوخ فاضل مآب وابوالعینک مطالبی را  به چاپ میرساند . البته این تنها هنر این مرد بزرگ نبود ،بلکه به زبانهای عربی ،انگلیسی ، فرانسه مسلط بوده و درزمینه ترجمه نیز دستی توانا داشته اند . حتی  بعلت داشتن زمینه در علاقه به مسائل دینی ومذهبی در این باب نیز فعال بوده وبخصوص  ترجمه ای از فرمایشات وکلمات قصار حضرت علی بن ابی طالب را نیز در مجله آئین اسلام منتشر میکرد . این مرد چند وجهی در زمینه موسیقی و شعر در قالب کهنﻭﺷﻌﺮﻧﻮ نیز فعالیتی داشته خصوصا ” دیوانش مشتمل بر قطعات ادبی مثنوی ، قصائد وغزلیات ورباعیات  میباشد . البته آنچه در این مجال مورد نظرماست طبع این شاعر درزمینه سرودن اﻧﻮاﻉ شعر_است به هر حال این استاد مسلم ادبیات درسال 1298در شهر تهران به دنیا آمدند وبا تمام وجود در عرصه های مختلف هنر درخشیدند  .حتی بعد از انقلاب اسلامی نیز علیرغم کهولت سن در مجله فکاهی گل آقا همکاری مینمود و حتی اولین سرود ملی جمهوری اسلامی ایران را نیز ایشان ساختند وبلاخره پس از عمری تلاش وکوشش درراه اعتلای فرهنگ وهنر ایرانی وخصوصا ” درزمینه شعر درسوم آبان سال 1371بعد از 73سال ممارست درکار در اثر سکته قلبی درگذشت ودر مقبره الشعرای بهشت زهرا (س) بخاک سپرده شد . روحش شاد

آه آه از دل من  

که ازو نیست به جز خون جگر حاصل من  

زانکه هر دم فکند جان مرا در تشویش 

چه کنم با دل خویش؟ 

چه دل مسکینی؟ 

که غمین می شود اندر غم هر غمگینی  

هم غم گرگ دهد رنجش و هم غصه ی میش   

چه کنم با دل خویش؟  

در دلم هست هوس 

که رسد در همه احوال به درد همه کس 

چه امیری متمول چه فقیری درویش  

   چه کنم با دل خویش؟ 

طفل عریانی دید 

چشم گریانی و احوال پریشانی دید 

شد چنان سخت پریشان که مرا ساخت پریش   

چه کنم با دل خویش؟ 

دیده گردید فقیر 

بهر نان گرسنه آنگونه که از جان شد سیر 

چه کنم؟ دل نگذارد که برم حمله بدو 

زارم از دست عدو 

بس که محتاط به بار آمده و دوراندیش 

چه کنم با دل خویش؟ 

گر در افتم با مار 

نیست راضی دل من تا کشد از مار دمار 

لیک راضی است که از او بخورم صدها نیش 

چه کنم با دل خویش؟ 

دارد این دل اصرار 

که من امروز شوم بهر جهانی غمخوار 

همه جا در همه وقت و همه را در همه کیش 

چه کنم با دل خویش؟ 

از برای همه کس 

دل بی رحم در این دوره به کار آید و بس 

نرود با دل پر عاطفه کاری از پیش 

چه کنم با دل خویش؟     

ای مادر عزيز که جانم فدای تو                                           قربان مهربانی و لطف و صفای تو 

هرگز نشد محبت ياران و دوستان                                             همپايه محبت و مهر و وفای تو

مهرت برون نمی روداز سينه ام که هست                            اين سينه خانه تو و اين دل سرای تو 

آن گوهر يگانه دريای خلقتی                                                   کاندر جهان کسی نشناسد بهای تو 

مدح تو واجب است ولی کیست آن کسی                                کاید برون ز عهده  مدح و ثنای تو 

هر بهره ای که برده ام از حسن تربیت                                   باشد ز فیض کوشش بی منتهای تو 

ای مادر عزیز که جان داده ای مرا                              سهل است اگر که جان دهم اکنون برای تو 

گر جان خویش هم زبرایت فدا کنم                                      کاری بزرگ نیست ﻛﻪ ﺑﺎﺷﺪسزای تو 

تنها همان توئی که چو برخیزی از میان                                   هرگز کسی دگر ننشیند به جای تو 

گر بود اختیار جهانی به دست من                                          می ریختم تمام جهان را به پای تو 

گفتم ندهم دل ، رخ زیبای تو نگذاشت                                گفتم نکنم ناله ، جفا های تو نگذاشت 

گفتم نکشم حسرت آن پیکر زیبا                                           خود جاذبه پیکر زیبای تو نگذاشت 

گفتم به هوای تو چو پروانه نسوزم                                     آن  شمع رخ انجمن آرای تو نگذاشت 

اینسان که بناگاه نگاهت خجلم کرد                                چشمی به من از بهر تماشای تو نگذاشت 

یک عمر بلا روزی من بود که یکروز                                   بی درد و بلایم قد و بالای تو نگذاشت 

ایزد که ترا داد رخی همچو رخ ماه                                         گوئی اثر مهر بسیمای تو نگذاشت 

یک اهل دل ایشوخ ندیدم که ترا دید                           وز سر نگذشت آخر و در پای تو نگذاشت 

کن مرحمتی زآن لب جانبخش که حسرت                      جان در تن این عاشق شیدای تو نگذشت 

“حالت “پی دل رفتی و دیدی که در آخر                           جز ننگ ز بهرت دل رسوای تو نگذاشت 

  نمونه ی شعر طنز

حاجی رجب از مکه چو برگشت به میهن                                  آورددوصدگونه ره آوردبه خانه

اشیاءگرانقیمت واجناس نفیسی                                       کز حسن و ظرافت همه رابود نشانه

از رادیو و ساعت و یخچال و فریزر                                           تاادکلن و حوله وآیینه و شانه

از پرده ی ابریشم و رو تختی مخمل                                       تاجامه ی مردانه وملبوس زنانه

در جعبهء محکم همه را بسته و چیده                                              تالطمه نبینندزآفات زمانه

دیدم کهبرآن جعبهنوشته است ظریفی                                مقصودتوییکعبه وبتخانه بهانه ” 

حالت در سوم آبان ۱۳۷۱ در تهران درگذشت و در گورستان بهشت زهرا، در مقبره‌ای که مخصوص ادبا و مشاهیر است  حجره شماره 963، در کنار قبر مجتبی مینوی و مهرداد اوستا به خاک سپرده شد.

 

 

 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”