سید صادق سرمد

تصویر جوانی مرحوم سید صادق سرمد

درسال ۱۲۸۶هجری شمسی یکی دیگر از مفاخر ادبی ایران نبام سید صادق سرمد، فرزند سید محمد‌علی درشهر تهران متولد شد. اوتحصیلات خود را تادریافت لیسانس در رشته حقوق ادامه دادو وکیل دادگستری شد و یکدوره نیزبه نمایندگی مجلس  شورای ملی  انتخاب شد، و همچنین  امتیاز انتشار روزنامه صدای ایران را داشت. سیدصادق سرمدعلاوه براینها عضو هیات مدیره کانون وکلا ومشاور حقوق آستان قدس رضوی ومشاور حقوقی دربار سلطنتی پهلوی دوم بود با همه اینها انجمنهای ادبی زیادی را اداره میکرد ودر ضمن اشعار بسیار لطیف و ارزنده ای نیز ازو بجا مانده است . بعداز وقایع۲۸مرداد شعری خطاب به شاه نوشت به اینصورت که  :

شهریارا، بگو دگر نکشند                         زآنچه کشتند،بیشتر نکشند
بس بود آنچه پیش ازین کشتند              باز گو بعد ازین دگر نکشند
گر چه خیر بشر به دفع شر است               بشر از بهر دفع شر نکشند
ما که ضد رژیم کشتاریم                       دوست داریم بی ثمر نکشند
این جگر گوشه گان پدر دارند               پیش چشم پدر،پسر نکشند
این پدر مردگان پسر دارند                   پبش چشم پسر ،پدر نکشند
فاسد ار کشتنی بود بر گوی              که چرا دزد سیم و زر نکشند؟!
دزد،بدتر ز خائن است از چیست؟             دزد از خائنان بتر نکشند
کشتن خائن وطن چه ثمر                         دزد مال وطن اگر نکشند
این خیانت اثر از آن دزدی است                    تا موثر بود،اثر نکشند
شجر ظلم،بار کیفر داد                        بار باقی ست تا شجر نکشند
ریشهء ظلم باید از بن کند              ریشه تا هست،برگ و بر نکشند

که برای دیدن این اشعار باید به دیوان سرمد مراجعه شود اما بدلیل گفتن همین اشعار مورد غضب واقع شد واز مشاوره حقوقی دربار کنارگذاشته شد  ولی باز هم همچنان بیان کننده الام ورنجهای  مردم درلباس شعر بود و از پای نمی نشست بالاخره در سال ۱۳۳۹بر اثر بیماری سرطان دارفانی را وداع گفت وبه دیدار محبوب شتافت .

روزی به بارکش خری اسبی به طعنه گفت                         چند از برای هر خس ُخاشاک میبری

مارابزیر ران بدر آرند        خسروان                                    زآنرو سزد که برتو  نماییم   مهتری

لیکن تورا چو پشته خاری بود به پشت                                 ناچار خوار آیی در چشم  مشتری

خرپاسخش بداد که اندیشه بشر                                      زین حد بنگذرد  گر ازانصاف  نگذری

کای خود پسند بی خبر از کار روزگار                                    خود را چه میفریبی از لاف برتری

ما وتو هردو بارکش  مردمیم وهست                                       دررنج بار بردن  مارا     برابری

گیرم که بار توست گهر بار  ومن خزف                          سود من وتو چیست زسودای  دیگری

حمال غیر را چه تفاوت کند که بار                                        سنگ وسفال باشد یا زر جعفری

چه خوش است حال مرغی که قفس ندیده باشد            چه نکوتر آنکه مرغی زقفس پریده باشد

پروبال ما بریدند ودر قفس گشودند                         چه رها چه بسته مرغی که پرش بریده باشد

من از آن یکی گزیدم که بجز یکی ندیدم                     که میان جمله خوبان به صفت گزیده باشد

من اگر چه بر درختم ولی آن سیاه بختم                            که رسیده باغبان و ثمری نچیده باشد

بجز آن کشیده ابرو که خمیده در جوانی                        نشنیده ام جوانی که قدش خمیده باشد

عجب از حبیبم آید    که ملول مینماید                             نکند که از رقیبان سخنی  شنیده باشد

اگر از کسی رسیده است به ما بدی بماند                          به کسی مباد ازما که بدی رسیده باشد

میخانه اگر ساقی صاحب نظری داشت                      می خواری و مستی ره و رسم دگری داشت

پیمانه نمی داد به پیمان شکنان باز                                  ساقی اگر از حالت مجلس خبری داشت

بیدادگری شیوه مرضیه نمی شد                                         این شهر اگر دادرس و دادگری داشت

یک لحظه بر این بام بلاخیز نمی ماند                                مرغ دل غم دیده اگر بال و پری داشت

در معرکه عشق که پیکار حیات است                             مغلوب ٬ حریفی که بجز سر سپری داشت

(سرمد ) سر پیمانه نبود این همه غوغا                              میخانه اگر ساقی صاحب نظری داشت

آرامگاه مرحوم سید صادق سر مد در امام زاده عبدالله تهران

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”