شاطر عباس صبوحی

من همان «شاطر» عشقم که به تو شرط کنم

گر کشم دست ز دامان تو    ،     نادرویشم!

شاطر عباس متخلص به صبوحی، به سال ۱۲۷۵ در شهر قم ولادت یافت.نام پدر ش «محمدعلی» بود،. صبوحی صدایی بم و مردانه و گیرا داشت. راجع به خلق و خویش گفته اند:خوش مشرب، مصاحبتش دلپذیر و مطبوع بود.اغلب فکور و اندیشناک به نظرمی رسید.درهنگام کار،همیشه پیراهنی تمیز و پاک به تن می کرد و پیش بندی لطیف می بست. ولی در بیرون از محل کار سرداری ماهوت آبی کمر چین د ربر می نمود.زلفانش انبوه و تا پشت گردنش افتاده بود.در شرح حالش آمده است: از شاعران خوش قریحه، خوش ذوق و با استعداد کافی در غزل و رباعی بوده است.اشعارش،بسیار روان و ساده و در خور فهم عموم طبقات می باشد.
شاطرعباس غیر از غزلیات آثار دیگری از قبیل «مسمطات»«رباعیات»و «دوبیتی» از خود یادگار نهاده است.از جزئیات زندگی این شاعر اطلاع دقیقی در دست نیست و قدر مسلم اینست که وی عارفی وارسته بوده .این که گفته اند  وی اصلا سواد خواندن ونوشتن نداشته وهنگام پخت نان یک نفر باسواد کنارش می ایستاده وسروده هایش را می نوشته اغراق به نظر میرسد چون همه سروده هایش درنهایت ظرافت و پختگی است .  شاطر عباس صبوحی به سال ۱۳۱۵ در تهران وفات یافته اما درشهرستان قم یعنی زادگاه  خود مدفون گردیده است .

روزه دارم من و افطارم از آن  لعل لبست           آری افطار رطب در رمضان  مستحب  است

روز ماه رمضان زلف  میفشان که    فقیه           بخورد  روزه خود را بگمانش که شب  است

زیرخط  وقت نوشتن همه کس   نقطه نهد        این عجب نقطه خال تو به بالای لب است

یا رب این نقطه خط را که ببالا       بنهاد            نقطه  هر جا غلط افتاد مکیدن ادب   است

شحنه اندر عقبست و من از آن    میترسم              که لب لعل تو آلوده به ما ء العنب ا ست

پسرمریم اگر نیست چه باک است زمرگ            که دما دم لب من برلب  بنت العنب  است

منعم از عشق کند  زاهد و آگه         نبود            شهرت عشق من از ملک عجم تا عرب است

گفتمش ای بت من بوسه بده جان بستان         گفت رو کین سخنت  دور زشرط ادب   است

زاهدا  بهر خدا  منع مکن   از عشقم                  هر کسی منع من از عشق کند زن جلب است

عشق آنست که از روی  حقیقت باشد             هرکه را عشق مجازیست حمال الحطب است

شعر پر محتوای دیگری از صبوحی

کی روا باشد که گردد عاشق غمخوار خار 

                                                                                د ر ره عشق تو اندر کوچه و بازار زار

در جهان عیشی ندارم بی رخت ای دوست دوست           

                                                                             جز تو در عالم نخواهم ای بت عیار یار

از دهانت کار گشته بر من دلتنگ تنگ                                  

                                                                                 با لب لعل تو دارد این دل افکار کار

هر چه میخواهی بکن با من تو ای طناز ناز                 

                                                                         گر دهی یک بوسه ام زان لعل شکربار بار

ساقیا زآن آتشین می ساغری لبریز ریز                               

                                                                            تا به مستی افکنم در رشته ی زنّار نار

مطربا بزم سماع است و بزن بر چنگ چنگ                   

                                                                       چشم خواب آلودگان را از طرب بیدار دار

ای صبوحی شعر تو آرد به هر مدهوش هوش           

                                                                   خاصه مدهوشی که گوید دارم از اشعارعار

مخمسی زیبا از صبوحی

ای زلف تو چون مار و رخ تو چون گنج                      بی مار تو بیمارم و بی گنج تو در رنج

از سیلی عشق تو، رخم گشته چو نارنج               دین و دل و عقل و خرد و هوش مرا سنج

بر باد شده در صدد روی تو، هر پنج

هرگز نبود حور، چو روی تو، به رضوان                     سروی به نکوئی قدت نیست به بستان

روی تو گل سرخ و خطت سبزه و ریحان                 هم قند و نبات و شکر و پسته و مرجان

ریزد ز لب لعل سخنگوی تو، هر پنج

در دست غمت چند زنم ناله و فریاد                                باز آی، که عشق تو مرا کند ز بنیاد

هرگز نبود چون قد و بالای تو شمشاد                            حور و ملک و آدمی و جنّ و پریزاد

هستند ز خدّام سر کوی تو، هر پنج

ای خسرو خوبان، نظری کن سوی درویش                 مگذار که از عشق تو گردد جگرم ریش

دیوانه عشق تو، ندارد خبر از خویش            خال و خط و زلف و مژه و چشم تو زان پیش

کردند برآشفتگی موی تو، هر پنج

تا چشم من آن روز، بر آن سیمبر افتاد                          از شوق جمالش به دل من اثر افتاد

مرغان چمن را همه سودا به سر افتاد                     سرو و سمن و یاسمن و عرعر و شمشاد

پستند به پیش قد دلجوی تو، هر پنج

در باغ وصال تو و گمگشته شبه سنج                مهرت به دلم نقش گرفته است چو شطرنج

بنشسته شب و روز، دو افعی به سر گنج              چشم و لب و رخساره و ابروی تو بی رنج

زیباست بر آن عارض نیکوی تو، هر پنج

غم تاخت اگر بر سر و سامان صبوحی                          ساقی! بدر آی از در ایوان صبوحی

بنشین ز کرم در بر یاران صبوحی                          دین و دل و عقل و خرد و جان صبوحی

گردید به تاراج دو ابروی تو، هر پنج

چه شد که بر گل عارض گلاب می‌ریزی                                   ستاره بر رخ این آفتاب می‌ریزی

هزار دیده برای تو اشکریزان است                                    چرا تو اشک به مثال حباب می‌ریزی

 

ایا صیّاد رحمی کن، مرنجان نیم‌جانم را                    بکَن بال و پرم، امّا مسوزان استخوانم را

اگر قصد شکارم داشتی اینک اسیرم من                    دگر از باغ بیرون شو، مسوزان آشیانم را

به گردن بسته‌ای چون رشتهٔ بر پای زنجیرم                مروّت کن اجازت ده که بگشایم زبانم را

به پیرامون گُل از بس خلیده خار در پایم                  شده خونین بهر جای چمن بینی نشانم را 

در این کنج قفس دور از گلستان، سوختم، مُردم          خبر کن ای صبا از حال زارم، باغبانم را

ز تنهائی دلم خون شد، خدا را محرم رازی                    که بنویسم بسوی دوستانم، داستانم را

من بیچاره آن روزی به قتل خود یقین کردم            که دیدم تازه با گرگ اُلفتی باشد، شبانم را

اسیرم ساخت در دست قضا و پنجهٔ دشمن             دوچار خواب غفلت کرد از اوّل پاسبانم را

مزار این مرد بزرگ در قم است

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”