مهرداد اوستا

 

شادروان مهرداداوستا

تصویر برداشت از مجله اینتر نتی ستاره

حمیدرضا رحمانی معروف به مهرداد اوستا  در بیستم بهمن  ماه 1308هجری شمسی  در شهرستان بروجرد متولد شد ودر تاریخ  سه شنبه هفدهم اردیبهشت سال 1370  هنگام عشقبازی با شعری که برای تصحیح در اختیارش گذارده بودند ، در تالار وحدت تهران ایست قلبی کرد ودرسن 62سالگی جان به جان آفرین تقدیم وجامعه ادبی کشور را داغدارنمود .تحصیلات ابتدائی را در بروجرد شروع کرد اما در سال 1320یعنی سال شروع جنگ بین الملل دوم در معیت خانواده به تهران کوچ کردند و حمید رضا  بقیه تحصیلات خود را دردبیرستان های شبانه این شهر به پایان رسانده ودرسال 1327دررشته معقول ومنقول دانشگاه تهران پذیرفته شد وسپس تحصیلات فوق لیسانس خودرادررشته فلسفه به پایان رساند .ویاز همان سال ورودش به دانشگاه تهران  به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و به عنوان دبیر در چندین دبیرستان تهران به تدریس پرداخت. او در سالهای ۱۳۳۳ و ۱۳۴۵ دو بار ازدواج کرد که حاصل آن یک پسر و سه دختر بود.

از سال ۱۳۳۳ ودرسن ۲۵ سالگی به عنوان جوانترین استاد به تدریس در دانشگاه (تهران) در رشته‌های گوناگون علوم انسانی پرداخت. رشته های تدریس شده توسط وی شامل فلسفه، زبان فارسی، ادبیات فارسی، فلسفه‌ی تاریخ، تاریخ هنر، تاریخ اجتماعی هنر، زیبایی‌شناسی ، روش تحقیق در زیبائی شناسی و تاریخ موسیقی می شد. نبوغ و پشتکار اوستا باعث شد تا در سال ۱۳۳۶ به عضویت “شورای بررسی رساله های دکترای دانشجویان دوره‌ی دکتری ادبیات فارسی” درآیداو که حالا بائ نام هنری مهرداد اوستا شناخته میشد  با سباستین مونه فیلسوف شرق شناس فرانسوی آشنا شد. درسال ۱۳۳۹نخستین مجموعه شعر او به نام” از کاروان رفته”منتشر شد. وسال ۵۱ دومین مجموعه شعر وی به نام “شراب خانگی ترس محتسب خورده “را در قالب قصیده منتشر کرد. پس از پیروزی انقلاب، سمتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی، ریاست دانشگاه تهران، ریاست مجتمع عالی هنر و… را عهده دار شد.
طبع او بیشتر به قصیده‌سرایی متمایل بودبطوریکه اورا بزرگترین قصیده‌سرای معاصر بعد از “ملک الشعرای بهار” دانستنداما اوستا
در دیگر زمینه‌های شعر همانند غزل، مثنوی، دوبیتی‌های پیوسته، رباعی  نیز اشعار نابی سرود.  از دیگر کارهای مطرح او  تصحیح “دیوان سلمان ساوجی” می باشد .
در سال‌های بعد با خلق آثار “پالیزان” و “از امروز تا هرگز” قدرت نویسندگی وی از حدود مرزهای کشور فراتر رفته واستاد را  در حد “رامبو” و “بودلر” ارزیابی نمودند بطوریکه ژان پل سارتر از وی به عنوان “یکی از متفکران برجسته مشرق زمین” نام برده ‌ ودکتر زرین‌کوب در ن
قد کتاب “پالیزان”  اظهار داشت: «مهرداد اوستا با خلق این اثر، سبک جدیدی را به سبک‌های نگارش جهان افزوده است.فهرست  آثار چاپ شده این استاد گرانمایه به شرح زیر است

  • تصحیح دیوان سلمان ساوجی
  • عقل و اشراق
  • از کاروان رفته
  • پالیزبان
  • حماسهٔ آرش
  • از امروز تا هرگز
  • اشک و سرنوشت
  • روش تحقیق در دستور زبان فارسی و شیوهٔ نگارش
  • شراب خانگی ترس محتسب خورده
  • تیرانا
  • امام، حماسه‌ای دیگر

مهرداد اوستا با  دستگاه‌ها و گوشه‌های موسقی ایرانی آشنائی دقیق داشت و درست نیم ساعت بعد از زمانی که در تالار وحدت چشم از جهان فروبست، در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران کلاس “تاریخ موسیقی” داشت.

وفا نكردي و كردم، خطا نديدي و ديدم                 شكستي و نشكستم، بُريدي و نبريدم
اگر ز خلق ملامت، و گر ز كرده ندامت              كشيدم از تو كشيدم، شنيدم از تو شنيدم
کي ام،شكوفه اشكي كه در هواي تو هر شب ز چشم ناله شكفتم، به روي شكوه دويدم
مرا نصيب غم آمد، به شادي همه عالم                  چرا كه از همه عالم، محبت تو گزيدم
چو شمع خنده نكردي، مگر به روز سياهم         چو بخت جلوه نكردي، مگر ز موي سپيدم
بجز وفا و عنايت، نماند در همه عالم                       ندامتي كه نبردم، ملامتي كه نديدم
نبود از تو گريزي چنين كه بار غم دل                ز دست شكوه گرفتم، بدوش ناله كشيدم
جواني ام به سمند شتاب مي شد و از پي               چو گرد در قدم او، دويدم و نرسيدم
به روي بخت ز ديده، ز چهر عمر به گردون     گهي چو اشك نشستم، گهي چو رنگ پريدم
وفا نكردي و كردم، بسر نبردي و بردم                      ثبات عهد مرا ديدي اي فروغ اميدم؟

با من بگو تا کیستی، مهری؟ بگو، ماهی؟ بگو   

                                       خوابی؟ خیالی؟ چیستی؟ اشکی؟ بگو، آهی؟ بگو

راندم چو از مهرت سخن گفتی بسوز و دم مزن

                                              دیگر بگو از جان من، جانا چه می‌خواهی؟ بگو

گیرم نمی‌ گیری دگر، زآشفته عشقت خبر

                                             بر حال من گاهی نگر، با من سخن گاهی بگو

ای گل پی هر خس مرو، در خلوت هر کس مرو

                                                گویی که دانم، پس مرو، گر آگه از راهی بگو

غمخوار دل ای می ‌نیی، از درد من آگه نیی

                                                       ولله نیی، بالله نیی، از دردم آگاهی بگو

بر خلوت دل سرزده یک ره درآ ساغر زده

                                                   آخر نگویی سرزده، از من چه کوتاهی بگو؟

من عاشق تنهایی‌‌ام سرگشته شیدایی‌ام

                                               دیوانه‌‌ای رسوایی‌‌ام، تو هرچه می‌خواهی بگو

  پیکر وی در قطعه‌ی مشاهیر ادب و هنر ایران حجره 963 (فرهیختگان وادبا )بهشت زهرا (ع)در تهران به خاک سپرده شد.   (عکاس – محمد نفیسی )

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”