سعدی

تصویر خیالی شیخ اجل سعدی شیرازی

ابومحمد مُصلِح(مشرف) بن عَبدُالله معروف  به    سعدی    شیرازی در ۶۰۶  هجری قمری درشیراز بدنیا آمد پس از تحصیل مقدمات علوم از شیراز به بغداد رفت و    در مدرسه نظامیه به تکمیل دانش خود پرداخت.وسپس سفر خودرا به حجاز وشام لبنان وروم آغاز کرد وکوله باری از تجربه آموخت ومعرفت اندوخت  وبعد از سالها درزمان حکومت اتابک ابو بکر بن سعد به ایران باز گشت وملقب به سعدی شد  وی  شاعر و نویسنده‌ی پارسی‌گوی ایرانی است. آوازه‌ی او بیشتر به خاطر نظم و نثر آهنگین، گیرا و قوی اوست. جایگاهش نزد اهل ادب تا بدان‌جاست که به وی لقب استاد سخن داده‌اند. آثار معروفش کتاب گلستان در نثر و بوستان  در بحر متقارب و نیز غزلیات  وی است   وی درسال های بین 691تا695بنا به روایات مختلف وفات یافته است . وافتخار ما بداشتن چنین شاعر توانائی همین بس که سخن او زینت بخش سردر سازمان ملل متحد است یعنی سخن او جهانی است

بنی آدم اعضای یکدیگرند

که در افرینش زیک گوهرند

یکی روبهی دید بی دست و پای                  فرو ماند در      لطف و صنع خدای

که چون زندگانی به سر می‌برد؟                 بدین دست و پای از کجا می‌خورد؟

در این بود   درویش شوریده رنگ                    که شیری   برآمد شغالی به چنگ

شغال نگون بخت را شیر    خورد                    بماند آنچه     روباه از آن سیر خورد

دگر روز باز اتفاقی  فتاد                                  که روزی رسان     قوت روزش بداد

یقین، مرد را دیده       بیننده کرد                               شد و تکیه  بر آفریننده کرد

کز این پس به کنجی نشینم چو مور                    که روزی نخوردند پیلان به زور

زنخدان فرو برد چندی به       جیب                که بخشنده روزی فرستد ز    غیب

نه بیگانه تیمار خوردش نه دوست        چو چنگش رگ و استخوان ماند و پوست

چو صبرش نماند از ضعیفی و هوش                     ز دیوار محرابش آمد به گوش

برو شیر درنده باش، ای    دغل                              مینداز خود را  چو روباه شل

چنان سعی کن کز تو ماند چو شیر                  چه باشی چو روبه به وامانده سیر؟

چو شیر آن که را گردنی فربه است              گر افتد چو روبه، سگ از وی به است

بچنگ آر و با دیگران   نوش کن                           نه بر فضله‌ی دیگران گوش کن

بخور تا توانی به بازوی خویش                        که سعیت بود در ترازوی خویش

چو مردان ببر رنج و راحت رسان                           مخنث خورد  دسترنج کسان

بگیر ای جوان دست    درویش پیر                      نه خود را بیگفن که دستم بگیر

خدا را بر آن بنده بخشایش است                    که خلق از وجودش در آسایش است

کرم ورزد آن سر که مغزی در اوست                که دون همتانند بی   مغز و پوست

                                                 

یکی در بیابان سگی تشنه یافت             برون از رمق در  حیاتش نیافت

کله دلو کرد آن   پسندیده کیش       چو حبل اندر آن بست دستار خویش

به خدمت میان بست و بازو گشاد     سگ ناتوان را دمی            آب داد

خبر داد پیغمبر از          حال مرد        که داور گناهان از         او عفو کرد

الا گر جفا کردی      اندیشه کن            وفا پیش گیر و        کرم پیشه کن

یکی با سگی نیکویی  گم نکرد             کجا گم شود         خیر با نیکمرد؟

کرم کن چنان کت برآید   زدست            جهانبان در خیر      بر کس نبست

به قنطار زر بخش کردن   ز گنج              نباشد چو قیراطی       از دسترنج

برد هر کسی بار در   خورد زور                گران است پای       ملخ پیش مور

تو را نادیدن ما غم نباشد                   که در خیلت به از ما کم نباشد

من از دست تو در عالم نهم روی         ولیکن چون تو در عالم نباشد

عجب گر در چمن برپای خیزی        که سرو راست پیشت خم نباشد

مبادا در جهان دلتنگ رویی                    که رویت بیند و خرم نباشد

من اول روز دانستم که این عهد         که با من می‌کنی محکم نباشد

که دانستم که هرگز سازگاری                      پری را با بنی آدم نباشد

مکن یارا دلم مجروح مگذار             که هیچم در جهان مرهم نباشد

بیا تا جان شیرین در تو ریزم            که بخل و دوستی با هم نباشد

نخواهم بی تو یک دم زندگانی         که طیب عیش بی همدم نباشد

نظر گویند سعدی با که داری                که غم با یار گفتن غم نباشد

حدیث دوست با دشمن نگویم             که هرگز مدعی محرم نباشد

آرامگاه باشکوه شیخ اجل سعدی شیرازی

امروز اول اردیبهشت سال 1397 روز بزرگداشت سعدی شیرازی

را گرامی میداریم

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی

پی افکندم  از نظم کاخی بلند

که از باد وباران نیابد گزند

فردوسی  در سال 329 هجری برابر با 940 میلادی در روستای باژ از توابع توس در خانواده ای از طبقه دهقانان دیده به جهان گشود و در جوانی نظم  شاهنامه را آغاز کردو واثر جاودان خود شاهنامه را با سی هزاربیت شعردر سی سال خلق کردو در واقع ، شیوه جایگزینی زبان پارسی به جای زبان  عرب و ترک را پی ریخت چنان که خود میفرماید.

                                 بسی رنج بردم دراین سال سی

                                عجم زنده کـردم بدیــن پــــارسی

فردوسی  یگانه تاریخ در شعر حماسی و خرد پارسی درسراسرجهان است. اهمیت او در آن است که با آفریدن اثر همیشه جاویدان خود، نه تنها زبان ، بلکه کل فرهنگ و تاریخ و اصالت اقوام ایرانی را جاودانگی بخشید و خود نیز برعظمت کارش آگاه بود و می دانست که با زنده نگه داشتن زبان ویژه پارسی  در واقع  ملت ایران  را جاودانگی بخشیده است .

مقدمه شاهنامه:

خداوند نام و خداوند جای                         خداوند روزی ده    رهنمای

به نام خداوند جان و خرد                         کزین برتر اندیشه برنگذرد

خداوند کیوان و گردان سپهر                     فروزنده ماه و ناهید و   مهر

ز نام و نشان و گمان برترست                  نگارنده  بر شده پیکرست

به بینندگان آفریننده را                               نبینی مرنجان دو بیننده را

نیابد بدو نیز اندیشه راه                             که او برتر از نام و از جایگاه

سخن هر چه زین گوهران بگذرد                   نیابد بدو راه جان و خرد

خرد گر سخن برگزیند همی                      همان را گزیند که بیند همی

ستودن نداند کس او را چو هست              میان بندگی را ببایدت بست

     خرد را و جان را همی سنجد اوی          در اندیشه  سخته کی گنجد اوی

بدین آلت رای و جان و زبان                        ستود آفریننده را کی توان

به هستیش باید که خستو شوی               ز گفتار بی‌کار یکسو شوی

پرستنده باشی و جوینده راه                     به ژرفی به فرمانش کردن نگاه

توانا بود هر که دانا بود                             ز دانش دل پیر برنا بود

از این پرده برتر سخن‌گاه نیست                ز هستی مر اندیشه را راه نیس

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در توس

افتخارحضوردرمحضرحکیم توس

گوشه ای ازباغ بسیار زیبای آرامگاه باعظمت حکیم ابوالقاسم فردوسی

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

رودکی

رودکی

ابو عبدالله جعفربن محمد بن حکیم بن عبدالرحمان بن آدم متخلص به رودکی ، نا بینا بود اما نیکو شعر می سرود،نیکو میخواند ونیکو چنگ مینواخت زاده بنج رود  رودک بود وبه این لحاظ به رودکی شهرت یافت درسال 244هجری قمری متولد ودرسال 329هجری قمری درگدشت و نخستین شاعر مشهور ایرانی است که  درقرن جهارم به زبان فارسی دری شعر سروده وبهمین جهت حق ویژه ای برگردن ایرانیان دارد چون بنحو شایسته ای به مقابله اعراب رفته که برای گسترش زبان عرب دربین اقوام زیر نفوذ خود میکوشیدند 0 وی در دربار سامانیان از احترام ویژه ای برخودار بوده است 0میگویند که امیر نصر سامانی بحالت قهر از بخارا خارج شد ومدت مدیدی حاضر نشد به بخارا بر گردد ، از رودکی  خواستند که امیر را راضی کند ،او چنگ بر گرفت وبه اهنگی خوش این ابیات را خواند و امیر چنان تحت تاثیر واقع شد که در همان لحظه دستور داد خیمه وخرگاه را جمع و به بخارا بر گردند 0

 بوی جوی مولیان     آید همی              یاد یار مهربان     آید همی

 ریگ آموی و   درشتی های او                زیر پایم پرنیان    آید همی

آب جیحون از نشاط روی دوست            خنگ مارا تا میان  آید همی

 ای بخارا شاد باش   و دیرزی               میرزی تو شادمان  آید همی

  میر سرو است وبخارا بوستان            سرو سوی بوستان آید همی

  میر ماه است و بخارا   آسمان            ماه سوی آسمان  آید همی

یکی دیگر از اشعار این شاعر بزرگ که جنبه تربیتی داردبنام زمانه

 زمانه  پندی آزاد وار داد مرا                 

                                           زمانه را چو نکو بنگری همه پنداست

 به روز نیک کسان گفت تاتو غم نخوری 

                                           بسا کسا  که بروز تو    آرزومند ست

زمانه گفت مرا خشم خویش دار نگاه     

                                            کرا زبان نه ببندست پای دربنداست

آرامگاه حکیم رودکی در بنج رود تاجیکستان 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

سخن سرایان پارسی

به نام خداوند جان وخرد

کزین برتر اندیشه برنگذرد

سخن سرایان پارسی

لطفا” نام شاعرمورد نظررا درمحل جستجو بنویسید وکلیک کنید

اگرمطلبی درباره شاعر مورد نظر باشد بلافاصله در اختیارتان گذارده میشود

 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”