محمد حسین شهریار

چهره خندان استاد محمد حسین شهریار

سید محمد حسین بهجت تبریزی  به‌سال ۱۲۸۵ در شهر تبریز متولد شد. دوران کودکی را در روستای مادری‌اش -قیش‌قورشاق- و روستای پدری‌اش –خشگناب واقع در     بخش تیکمه‌داش شهرستان بستان‌آباد در شرق استان آذربایجان شرقی سپری نمود. پدرش حاج میرآقا در تبریز وکیل بود. پس از پایان سیکل اول متوسطه در تبریزیعنی در سال ۱۳۰۰محمد حسین را  برای ادامه تحصیل به  تهران فرستاد  ومحمد حسین تحصیلات متوسطه را در مدرسه دارالفنون درسال ۱۳۰۳باتمام رساند و پس از آن در رشته پزشکی ادامه تحصیل داد. و  شش ماه پیش از گرفتن مدرک دکتری به‌علت شکست عشقی و ناراحتی خیال و پیش‌آمدهای دیگر ترک تحصیل کرد. پس از سفری چهارساله به خراسان برای کار در اداره ثبت اسناد مشهد و نیشابور، شهریار به تهران بازگشت. در سال ۱۳۱۳ پدرش حاج میرآقا درگذشت. او در‌سال ۱۳۱۵ در بانک کشاورزی استخدام و پس از مدتی به تبریز منتقل شد. دانشگاه تبریزدرجه دکترای افتخاری به او اعطا نمود . در سال‌های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۰ اثر مشهور خود -حیدربابایه سلام- را می‌سراید در سال ۱۳۳۲ درتبریز با یکی از بستگان خود به‌نام «عزیزه عمیدخالقی» ازدواج می‌کند که حاصل این ازدواج سه فرزند -دو دختر به نام‌های شهرزاد و مریم و یک پسر به نام هادی- می‌شود. در روزهای آخر عمر به‌دلیل بیماری در بیمارستان مهر تهران بستری شد و پس از مرگ در ۲۷ شهریور ۱۳۶۷ بنا به وصیت خود در مقبرة‌الشعرای تبریز مدفون گشت. شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی -مانند قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی- نیز تبحر داشته‌است. از جمله غزل‌های معروف او می‌توان به علی ای همای رحمت و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی‌طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ داشته‌است.

عشق و شعر

وی اولین دفتر شعر خود را در سال ۱۳۰۸ با مقدمهٔ ملک‌الشعرای بهار، سعید نفیسی و پژمان بختیاری منتشر کرد. بسیاری از اشعار او به فارسی و ترکی آذربایجانی جزء آثار ماندگار این زبان‌هاست. منظومه حیدربابایه سلام که در سال ۱۳۳۳ سروده شده‌است، از مهم‌ترین آثار ادبی ترکی آذربایجانی شناخته می‌شود. اودر اول بهجت تخلص میکرد و بعدا شهریار را انتخاب کرد او  شهریار تخلص را از تفألی به دیوان حافظ گرفت و شهریار در تلفظ اصلی شهردار و لقب حاکمان بوده است.

         علی آن شیر خدا شاه عرب                                     الفتی داشته با این دل شب

شب ز اسرار علی آگاه است                                            دل شب محرم سر الله است

شب شنفته ست مناجات علی                                        جوشش چشمه‌ی عشق ازلی

قلعه بانی که به قصر افلاک                                              سر دهد ناله‌ی زندانیِ خاک

اشکباری که چو شمع بیدار                                              می‌فشاند زر و می گرید زار

دردمندی که چو لب بگشاید                                                    در و دیوار به زنهار آید

کلماتی چو دُر آویزه‌ی گوش ئ                                    مسجد کوفه هنوزش مدهوش

فجر تا سینه‌ی آفاق شکافت                                        چشم بیدار علی خفته نیافت

ناشناسی که به تاریکی شب                                               می‌برد شام یتیمان عرب

پادشاهی که به شب برقع پوش                                      می‌کشد بار گدایان بر دوش

تا نشد پردگی آن سر جلی                                              نشد افشا که علی بود علی

شاهبازی که به بال و پر راز                                                  می‌کند در ابدیت پرواز

عشقبازی که هم آغوش خطر                                              خُفت در خوابگه پیغمبر

آن دم صبح قیامت تاثیر                                               حلقه‌ی در شد از او دامنگیر

دست در دامن مولا زد در                                              که علی بگذر و از ما مگذر

شال شه وا شد و دامن به گرو                              زینب‌اش دست به دامان که مرو

شال می‌بست و ندایی مبهم                                            که کمربند شهادت محکم

پیشوایی که ز شوق دیدار                                            می‌کند قاتل خود را بیدار

ماه محراب عبودیت حق                                           سر به محراب عبادت منشق

می‌زند پس لب او کاسه‌ی شیر                                  می‌کند چشم اشارت به اسیر

چه اسیری که همان قاتل اوست                           تو خدایی مگر ای دشمن دوست

شبروان مست ولای تو علی                                           جان عالم به فدای تو علی

در جهانی همه شور و همه شر                                             ها عَلِیٌ بَشَرٌ کَیفَ بَشَر

سه بند از کتاب حیدر بابایه سلام با ترجمه فارسی آن

ترجمهٔ فارسی بهروز ثروتیان                      متن اصلی ترکی آذربایجانی

سلام بر حیدر بابا                                                  حیدر بابایه سلام

‫حیدربابا چو ابر شَخَد ، غُرّد آسمان‬                  ‫           حیدربابا ایلدیریملار شاخاندا‬

‫سیلابهای تُند و خروشان شود روان‬                     سئللر سولار شاققیلدییوب آخاندا‬

‫صف بسته دختران به تماشایش آن زمان‬             ‫قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا‬

‫بر شوکت و تبار تو بادا سلام من‬                         ‫سلام اولسون شوْکتوْزه ائلوْزه !‬

‫گاهی رَوَد مگر به زبان تو نام من‬                          ‫منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه‬

۲

حیدربابا چو کبکِ تو پَرّد ز روی خاک‬                   ‫حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا‬

خرگوشِ زیر بوته گُریزد هراسناک‬                       ‫کوْل دیبینن دوْشان قالخوب قاچاندا‬

‫باغت به گُل نشسته و گُل کرده جامه چاک‬           ‫باخچالارون چیچکلنوْب آچاندا‬

‫ممکن اگر شود ز منِ خسته یاد کن‬                       ‫بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله‬

‫دلهای غم گرفته ، بدان یاد شاد کن‬                       ‫آچیلمیان اوْرکلری شاد ائله

۳

چون چارتاق را فِکنَد باد نوبهار‬                           ‫بایرام یئلی چارداخلاری ییخاندا‬

‫نوروزگُلی و قارچیچگی گردد آشکار‬                  ‫نوْروز گوْلی ، قارچیچکی چیخاندا‬

بفشارد ابر پیرهن خود به مَرغزار‬                       آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا‬

از ما هر آنکه یاد کند بی گزند باد                        ‫بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون‬

‫گو : درد ما چو کوه بزرگ و بلند باد‫                  دردلریمیز قوْی دیّکلسین ، داغ اوْلسون

 

آرامگاه استاد محمد حسین شهریار در مقبره الشعرای تبریز

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

سید صادق سرمد

تصویر جوانی مرحوم سید صادق سرمد

درسال ۱۲۸۶هجری شمسی یکی دیگر از مفاخر ادبی ایران نبام سید صادق سرمد، فرزند سید محمد‌علی درشهر تهران متولد شد. اوتحصیلات خود را تادریافت لیسانس در رشته حقوق ادامه دادو وکیل دادگستری شد و یکدوره نیزبه نمایندگی مجلس  شورای ملی  انتخاب شد، و همچنین  امتیاز انتشار روزنامه صدای ایران را داشت. سیدصادق سرمدعلاوه براینها عضو هیات مدیره کانون وکلا ومشاور حقوق آستان قدس رضوی ومشاور حقوقی دربار سلطنتی پهلوی دوم بود با همه اینها انجمنهای ادبی زیادی را اداره میکرد ودر ضمن اشعار بسیار لطیف و ارزنده ای نیز ازو بجا مانده است . بعداز وقایع۲۸مرداد شعری خطاب به شاه نوشت به اینصورت که  :

شهریارا، بگو دگر نکشند                         زآنچه کشتند،بیشتر نکشند
بس بود آنچه پیش ازین کشتند              باز گو بعد ازین دگر نکشند
گر چه خیر بشر به دفع شر است               بشر از بهر دفع شر نکشند
ما که ضد رژیم کشتاریم                       دوست داریم بی ثمر نکشند
این جگر گوشه گان پدر دارند               پیش چشم پدر،پسر نکشند
این پدر مردگان پسر دارند                   پبش چشم پسر ،پدر نکشند
فاسد ار کشتنی بود بر گوی              که چرا دزد سیم و زر نکشند؟!
دزد،بدتر ز خائن است از چیست؟             دزد از خائنان بتر نکشند
کشتن خائن وطن چه ثمر                         دزد مال وطن اگر نکشند
این خیانت اثر از آن دزدی است                    تا موثر بود،اثر نکشند
شجر ظلم،بار کیفر داد                        بار باقی ست تا شجر نکشند
ریشهء ظلم باید از بن کند              ریشه تا هست،برگ و بر نکشند

که برای دیدن این اشعار باید به دیوان سرمد مراجعه شود اما بدلیل گفتن همین اشعار مورد غضب واقع شد واز مشاوره حقوقی دربار کنارگذاشته شد  ولی باز هم همچنان بیان کننده الام ورنجهای  مردم درلباس شعر بود و از پای نمی نشست بالاخره در سال ۱۳۳۹بر اثر بیماری سرطان دارفانی را وداع گفت وبه دیدار محبوب شتافت .

روزی به بارکش خری اسبی به طعنه گفت                         چند از برای هر خس ُخاشاک میبری

مارابزیر ران بدر آرند        خسروان                                    زآنرو سزد که برتو  نماییم   مهتری

لیکن تورا چو پشته خاری بود به پشت                                 ناچار خوار آیی در چشم  مشتری

خرپاسخش بداد که اندیشه بشر                                      زین حد بنگذرد  گر ازانصاف  نگذری

کای خود پسند بی خبر از کار روزگار                                    خود را چه میفریبی از لاف برتری

ما وتو هردو بارکش  مردمیم وهست                                       دررنج بار بردن  مارا     برابری

گیرم که بار توست گهر بار  ومن خزف                          سود من وتو چیست زسودای  دیگری

حمال غیر را چه تفاوت کند که بار                                        سنگ وسفال باشد یا زر جعفری

چه خوش است حال مرغی که قفس ندیده باشد            چه نکوتر آنکه مرغی زقفس پریده باشد

پروبال ما بریدند ودر قفس گشودند                         چه رها چه بسته مرغی که پرش بریده باشد

من از آن یکی گزیدم که بجز یکی ندیدم                     که میان جمله خوبان به صفت گزیده باشد

من اگر چه بر درختم ولی آن سیاه بختم                            که رسیده باغبان و ثمری نچیده باشد

بجز آن کشیده ابرو که خمیده در جوانی                        نشنیده ام جوانی که قدش خمیده باشد

عجب از حبیبم آید    که ملول مینماید                             نکند که از رقیبان سخنی  شنیده باشد

اگر از کسی رسیده است به ما بدی بماند                          به کسی مباد ازما که بدی رسیده باشد

میخانه اگر ساقی صاحب نظری داشت                      می خواری و مستی ره و رسم دگری داشت

پیمانه نمی داد به پیمان شکنان باز                                  ساقی اگر از حالت مجلس خبری داشت

بیدادگری شیوه مرضیه نمی شد                                         این شهر اگر دادرس و دادگری داشت

یک لحظه بر این بام بلاخیز نمی ماند                                مرغ دل غم دیده اگر بال و پری داشت

در معرکه عشق که پیکار حیات است                             مغلوب ٬ حریفی که بجز سر سپری داشت

(سرمد ) سر پیمانه نبود این همه غوغا                              میخانه اگر ساقی صاحب نظری داشت

آرامگاه مرحوم سید صادق سر مد در امام زاده عبدالله تهران

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

غبارهمدانی

تصویر غبار

سیدحسین رضوی متخلص به غبار همدانی متولدسال 1228 هجری شمسی  در شهرهمدان بوده ودرسال 1283هجری شمسی درگذشته و پیکر او به شهرستان قم منتقل ودر صحن مطهرحرم فاطمه معصومه سلام الله علیها  به خاک سپرده شده است .وی از خانواده‌ای روحانی بودو خود نیز تحصیلات دینی قابل توجهی داشت.وباتوجه به تنها اثر باز مانده از وی، یعنی دیوان اشعارش ، غبار عارفی رنج کشیده و سوخته در عشق است. آیت‌الله شیخ محمد جواد انصاری همدانی (وفات: ۱۳۳۹ شمسی)درباره وی گفته‌است: جذبه عشق الهی به غبار رسید و او سوخت.شیوه او همان طرز بازگشت است ونظر به حافظ و سعدی و خاقانی دارد. بعضی از غزلهای او بسیار قوی است:

دلم دارد بدان زلف چلیپا                           همان الفت که با زنار ترسا

به  زیر لاله کدامین شهید مدفون است                              که ازلحد به در افتاده گوشه کفنش

دلم    دارد   بدان    زلف     چليپا          همان   الفت   كه   با  زنار  ترسا

گره   از  كار مجنون  كي   گشايد            كسي كه عقده  زد بر  زلف ليلي

بسي تند است و سركش آتش عشق          وليكن خار از او ترسد نه خارا

نديدم   هرگز  اين  آشفته  دل   را             مگر  در  بند  آن  زلف  چليپا

يكي شد شيخ و آن  ديگر برهمن             كه دارد عشق  در سرها اثرها

نبودي   كوه   كندن   كار  فرهاد             گرش شيرين  نبودي  كارفرما

چو لا خواهي شدن مگذار  مگذار            درون   خانه ي   دل  غير الله

اگر  مشتاق  صاحب  خانه  باشي            ندارد  فرق  مسجد  با   كليسا

چنان  خرگاه   ليلي   سايه   افكند       كه مجنون گم شد اندر راه  صحرا

سري را كآتش عشق است در دل             نمي گنجد   عقال   عقل   برپا

كسي  كز تيشه  كوه  از پا فكندي             فكندش تيشه ي عشق تو از پا

دلا  سستي مكن  در خوردن  غم              كه زين    دارو  تواني  شد  توانا

غبارا ! زين ميان برخيز برخيز             كه  با خود مي نشايد بود  و  با ما

آرامگاه غبار همدانی در قم درصحن حرم مطهر

حضرت معصومه سلام الله علیها قراردارد

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

حسین پژمان بختیاری

​تصویر زنده یاد حسین پژمان بختیاری 

متولد ۱۲۷۹درتهران  ازمادر ی بنام عالمتاج  قائم مقامی  که خود شاعری فرهیخته بوده وبه ژاله تخلص میکرده واز نبیرگان قائم مقام فراهانی صدراعظم شهید  پادشاه بی کفایت قاجار محمد شاه بوده بدنیا آمده وپدرش علیمردان خان میرپنج بختیاریست که خواهرش همسر سردار اسعد بختیاری از مبارزان مشروطه بوده متاسفانه این ازدواج ازنوع سیاسی بوده و پدر عالم تاج برای پشرفت خود دخترش را به پیر مردی هم سن وسال خود شوهرداده وبهمین دلیل کار آنها به جدائی میکشد و تنها حاصل این ازدواج نامتناسب استاد حسین پژمان بختیاری است  که بدون داشتن کانون گرم خانوادکی  ودرکنار سایر اقوام بزرگ میشود  اما از یکسو داشتن قریحه شعر که از مادر باو منتقل شده واز سوی دیگر آشنائی با زبان فرانسه و هم نشینی با بزرگانی چون نیما یوشیج وملک الشعرا بهار وپروین اعتصامی وایر ج میرزا از او محققی بزرگ و شاعری پر آوازه ساخته وبه جامعه فرهنگ وادبیات کشور تقدیم میکند برای آشنائی بیشتر به نوشته های آن مرد بزرگ در مقدمه دیوانش رجوع کنید اما روح لطیف وتنهای اورا دراین ابیات بجوئید ایشان درسن ۷۴سالگی  یعنی  درسال  ۱۳۵۳بدرود حیات گفتند۰

شب بر سر من جز غم ایام کسی نیست                        میسوزم ومیمیرم وفریاد رسی نیست

کیست فریاد رس همچو منی دراین شهر؟             فریاد رسی نیست کسی را که کسی نیست

بیمارم وتبدارم و درسینه مجروح                          چندان که فغان میکشم ازدل نفسی نیست

آن میوه جان بخش که دل در طلب اوست         زینت گر شاخی است که در دسترسی نیست

بیش است زما طالع آن مرغ گرفتار                              کورا قفسی باشد و مارا قفسی نیست

 

غزلی بسیار دلپذیر از پژمان

درکنـــــــــــج دلــم عشق کســی خانــــه ندارد            کـــس جـای در ایــن خــانهء ویــــرانه نــــدارد

دل را بکــــــــف هــر کــه نهـــــم باز پس آرد                  کـس تاب نگهــــــــــداری دیـــــوانه نـــــدارد

در بـزم جهـــان جــز دل حســـرت کـش ما نیـست       آن شمــــع که میســــوزد و پــروانـــه نـــــدارد

گفتــــم مــه مــن از چــه تـو در دام نیفتـــــــی            گفتــــــا چـــه کنــم دام شمـا دانـــــه نـــــدارد

ای آه مکـــش زحمـــــت بیهــوده چه تاثیــــــــر             راهــــــی به حــــریم دل جـــانانـــــه نـــــدارد

در انجمــــــن عقـــــل فــــروشــان ننهــم پــای             دیــــوانــه ســر صحبــــت فــرزانــــه نـــــدارد

از شــــاه و گــدا هــر کـه در ایــن میـکده ره یافـت     جــز خون دل خـــویــش به پیمـــــــانـه نـــــدارد

تا چنـــــد کنـــی قصـــه ی اسکنــــــــدر و دارا         ده روزه عمـــــــــر این همـه افســانـــه نــــــدارد

 

واینهم ارمغانی دیگر که نشان از قلب سلیم و بی کینه اودارد

اگر ایران بجز ویرانسرا نیست                                     من این ویرانسرا را دوست دارم

اگر تاریخ ما    افسانه رنگست                                   من این افسانه ها را دوست دارم

نوای نای ما گر جانگداز است                                     من این نای و نوا را  دوست دارم

اگر آب و هوایش دلنشین نیست                                  من این آب و هوا را دوست دارم

به شوق خار صحراهای خشکش                                من این فرسوده پا را دوست دارم

من ایندلکش زمین راخواهم ازجان                            من این روشن سمارا دوست دارم

اگر بر من زایرانی رود       زور                                   من این زور آرما را  دوست دارم

اگر آلوده داما  نید اگر        پاک                                   من ، ای مردم شمارا دوست دارم  

آرامگاه این ادیب بزرگوار در قطعه هشتم بهشت زهرا (ع) است

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

مهدی سهیلی

 

   

 زنده یاد مهدی سهیلی

این نوشته در26تیرماه1393تهیه شده ودر “گنجینه فرهنگ وادب” انتشار یافته که امروز عینا به وبسایت منتقل گردید

دیدم تیرماه است وامسال نود مین سال ولادت یک اسطوره ادبی بنام مهدی سهیلی است  ، روا نبود که یادی از این مرد بزرگ نکنیم . ازکسی که این بیت ناب را سروده

 پروانه سوخت شمع فرو مرد شب گذشت       ای وای من که قصه ی دل ناتمام ماند

مهدی سهیلی فرزند غلامرضا ، شاعرمعاصر و نویسنده ایرانی در هفتم تیرماه  ماه سال ۱۳۰۳ در تهران متولد شد.ودر عمر ی نه چندان بلند  خدمات ارزنده ای به جامعه فرهنگی ایران نمود وبالاخره  در هجدهم مرداد ماه   ۱۳۶۶درسن  ۶۳سالگی از دنیا رفت .   او شاعر ونویسنده توانائی بود ودر زمینه نمایشنامه نویسی هم فعالیت داشت ومهارتش دراین زمینه چنان بود که برخی از  آثاراو را درسال۱۹۷۵میلادی در مسکوبه چاپ رساندند. او سال‌ها دررادیو ایران برنامه اجرا کردوهنوز آنها که سن وسالی دارند برنامه مشاعره را که ایشان اداره میکرد بیاد دارند وخوب میدانند که مرحوم مهدی سهیلی چقدر دراین زمینه دانش وسیعی داشت وبه ندرت اتفاق میافتاد که کسی بیتی بخواند و مهدی سهیلی بلافاصله نام شاعر را بزبان نیاورد و این امر واقعا حیرت انگیز بود ونشان از احاطه وتسلط مرحوم سهیلی برادبیات فارسی داشت  بطور خلاصه آثار بجا مانده از او بشرح زیر است

  • بیا با هم بگرییم
  • بوی بهار می‌دهد
  • بزم شاعران
  • شاهکارهای صائب تبریزی و کلیم کاشانی
  • اشک مهتاب
  • طلوع محمد
  • پرواز در آسمان شعر
  • مشاعره
  • شعر و زندگی
  • یک آسمان ستاره
  • گنج غزل
  • چشمان تو و آیینهٔ اشک
  • هزار خوشهٔ عقیق
  • کاروانی از شعر
  • باغ‌های نور
  • لحظه‌ها و صحنه ها
  • گنجوارهٔ سهیلی
  • اولین غم و آخرین نگاه
  • نگاهی در سکوت
  • ضرب المثل‌های معروف ایران
  • مرا صدا کن
  • سرود قرن و عقاب
  • چه کنم دلم از سنگ نیست.
  • گنجینه ی سهیلی(5جلد)
  • هزاروصدغزل هماهنگ

مادر! مرا ببخش .

فرزند خشمگين و خطا كار خويش را

مادر! حلال كن كه سرا پا ندامتم

با چشم اشكبار، ز پيشم چو ميروي

سر تا بپاي من

غرق ملامت است.

هر لحظه در برابر من اشك ريختي

از چشم پر ملال تو خواندم شكايتي

بيچاره من، كه با همه ي اشكهاي تو

هرگز نداشت راه گناهم نهايتي

تو گوهري كه در كف طفلي فتاده اي

من، ساده لوح كودك گوهر نديده ام

گاهي بسنگ جهل، گهر را شكسته ام

گاهي بدست خشم بخاكش كشيده ام

مادر! مرا ببخش.

صد بار از خطاي پسر اشك ريختي

اما لبت به شكوه ي من آشنا نبود

بودم در اين هراس كه نفرين كني ولي ــ

كار تو از براي پسر جز دعا نبود.

بعد از خدا ، خداي دل و جان من توئي

من،بنده اي كه بار گنه مي كشم به دوش

تو، آن فرشته اي كه زمهرت سرشته اند

چشم از گناهكاري فرزند خود بپوش.

اي بس شبان تيره كه در انتظار من

فانوس چشم خويش ــ به ره ، بر فروختي

بس شامهاي تلخ كه من سوختم زه تب

تو در كنار بستر من دست بر دعا

بر ديدگان مات پسر ديده دوختي

تا كاروان رنج مرا همرهي كني

با چشم خواب سوز

چون شمع دير پاي

هر شب، گريستيئ

تا صبح ، سو ختي.

شبهاي بس دراز نخفتي كه تا پسر

خوابد به ناز بر اثر لاي لاي تو.

رفتي به آستانه مرگ از براي من

اي تن به مرگ داده، بميرم براي تو. 

شعر دیگری بنام قمار باز از مرحوم سهیلی

 

وقت سحر رسيده و مردي قمار باز-

از «برد و باختگاه» سوي خانه ميرود

اين بي ستاره مرد-

وين پاكباخته-

اندوهگين و مست بكاشانه ميرود

دلمرده ميخزد

ديوانه ميرود

يكماه پيش دختر مرد قمار باز-

همراه اشكها-

با حالتي نژند-

ميگفت:اي پدر!

هر روز در حياط دبستان ميان جمع-

ياران همكلاس بمن طعنه ميزنند

كاين ژنده پوش دختر غمگين چه بينواست

كس با خبر نشد

او كيست از كجاست

ياران همكلاس من از ساغر غرور

مستند،مست ناز

اما نصيب دختر تو سر فكند گيست

واي اين چه زندگيست؟

آن بي ستاره مرد

در چشمهاي دختر اندوهگين خويش-

اشكي زديده ريخت

گفتا كه:اي شكوفه ي اميد وآرزو

بس كن،سخن مگو

اندوهگين مباش

دردانه دخترم

ماه دگر بجامه ي نو پيكر ترا-

زيبنده ميكنم

وين چشمهاي غمزده را چون ستارها-

تابنده ميكنم

 

روح و تن

بارها سردر گریبان کرده ام
خویش را در خویش حیران کرده ام
با دل خود گفتگو ها داشتم
روح را ز تن جدا انگاشتم
مرغ روحم تا خدا پر می کشد
لیک تن خود را به بستر می کشد
روح من با تن ندارد آشتی
گویدم با تن چرا بگذاشتی
روح و تن نا آشنایی می کنند
روز و شب میل جدایی می کنند
روح سر در عرش اعلا می کند
تن مرا در چاه دنیا میکشد
روح گوید شهر من از تن جداست
زانکه تن بازیچه ی آز و هواست
جای من اندر
سرای خاک نیست
خاکیان پستند و اینجا پاک نیست
این تن خاکی به گل دل بسته است
لیک روح از چاه دنیا خسته است
روح من همچو عقابی تیز پر
می کند تا اوج ناپیدا سفر
لیک تن همچون کلاغی دلپریش
می زند بر جیفه ها منقار خویش
تن کلاغ و مال دنیا جیفه دان
جیفه خواری
نیست کار بخردان
هاتفی در گوش من گوید مدام
مرغ جان را از چه افکندی به دام
روح تو رودست و تن مرداب تو
روح چون کشتی و تن گرداب تو
روح را در قرب حق پرواز ده
نفس بازیگوش را آواز ده
پاک شو پر نور شو مهتاب شو
رود شو بیرون از این مرداب شو
با عجوز زندگی خوشدل
شدی
همچچو کودک محو آب و گل شدی
زرق و برق زندگی شادت کند
حرفی ز ویرنه آبادت کند
جهد کن از چاهک دنیا در آ
خیمه را بر کن از این ویرانسرا
پنج حس نارسا و گنگ و کور
کی تو را هادی شود شهر نور
این تن خاکی چو مرغ خانگیست
کاوشش در خاک از بی دانگیست
در پر او قدرت
پرواز نیست
در گلویش معجز آواز نیست
بهر دانه گام در پرچین زند
پنجه و منقار در سرگین زند
مرغک بی پرو بال گند خوار
عشرتی دارد ولی در گند زار
قد قد او جلوه ی آواز اوست
بال بسته خود پرپرواز اوست
او چه داند نزهت هر باغ را
خود ندیده جلوه گاه راغ را
برفراز ابر او را راه نیست
هیچ از سیر عقاب آگاه نیست
جنب و جوش وشادی اش در گلخنست
کی چنین مرغی سزایش گلشنست
او چه داند در فضای پاک چیست
عرصه ی کنکاش او جز خاک نیست
خود نداند دامن گلشن کجاست
دسته دسته لاله و سوسن کجاست
ای برادر خاک ماوای تو نیست
این سرای عاریت جای تو نیست
بره آهویی ز مادر دور شد
از چمیدن در چمن مهجور شد
از بیابان تا بیابان گام زد
ضجه ها هر بامداد و شام زد
از قضا با ماده گرگی یار شد
شیر او نوشید تا پروار شد
بره آهو با عدو سر کرده بود
زو خیال روی مادر کرده بود
گفت با خود کاین همان مام منست
شیر گرمش شربت کام منست
بی خبر کان گرگ بود ‌آهو نبود
وانکه باید مادری کرد او نبود
در کنار دشمن از خوشباوری
داشت از گرگ انتظار مادری
روزی آخر گرگ بر آهو پرید
سینه و قلب و تهیگاهش درید
روزها بر بره آهو شام داد
تا طعام گرگ خون آشام شد
ما و تو هستیمآن آهوی دشت
همچو آن آهوست ما را سرگذشت
ما که روزی جا به جنت داشتیم
چاه دنیا را بهشت انگاشتیم
گرچه از آفات دنیا خسته این
باز هم بر رنج آن دل بسته ایم
با خود انگاریم دنیا مادر است
ای عجب این قصه ما را باور است
غافل از آن کاین همان گرگست و بس
عاقبت مارا درد در یک نفس
می خوراند تا گرانبارت کند
بهر صدی خویش پروارت کند
مست خشمی مست دل مست فریب
طعمه ی دنیا شوی عما قریب
وای اگر دنیا تو را غافل کند
حلق و جلق و دلق تو کامل کند
آن زمان خود طعمه ی دنیا شوی
بی خبر از جنت الماوا شوی
ما بهشتی بودهییم ای بی خبر
رخت خود زین دامگه بیرون ببر
اسب همت را از این میدان بتاز
بر تن خود بال پروازی بساز
ای بهشتی روی آور در بهشت
دل منه چون کدکان بر خاک و خشت
از خداییم ای رفیق با صفا
بازگشت ما بود سوی خدا
پاک شو تابشنوی بانگ از درون
گویدت کانا الیه راجعون

 

 آرامگاه مرحوم مهدی سهیلی در  حیات مرقد مطهرحضرت عبدالعظیم حسنی ودر محل ورودی صحن مطهر امامزاده طاهر (ع) است

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”