فروغی بسطامی

 

میرزا عباس فرزند آقا موسی بسطامی  در سال ۱۲۱۳هجری قمری حین سفر والدینش به عتبات عالیات برای زیارت ، در شهر کربلا به دنیا آمد . خانواده اش پس از مراجعت به ایران  در شهرساری اقامت گزیدند  و بعد از مدتی راهی تهران شد ند ودرزمان فتحعلیشاه قاجار فروغی به موطن اجدادی خود بسطام رفت وبهمین دلیل به بسطامی شهرت یافت از آنجا نیز به کرمان سفر نمود  و با توصیه عمویش که خزانه دار فتحغلیشاه قاجار بود بخدمت شجاع السلطنه درآمد و بنا بدرخواست او بجای تخلص مسکین تخلص خود را تغییر داد وبه نام دختر شجاع السلطنه  که فروغ الدوله نامیده میشد  فروغی را انتخاب کرد و بدینوسیله معروف به میرزا عباس فروغی بسطامی گرد ید . از فروغی قصایدی در مدح شاهان نخستین سلسله منفورقاجار و غزلیاتی بسیاربرجسته و دل انگیز باقی مانده است . بهر حال این شاعر توانا در ۲۵محرم ۱۲۷۴درسن 61سالگی در شهر تهران درگذشت ومتاسفانه معلوم نیست که کجا مدفون گردید ه . بسیار خوشحال میشوم اگر کسی نشانی از محل دفن اودارد مرا نیز مطلع گرداند . ذیلا ” دوغزل از این شاعر گرانقدر را تقدیم دوستداران ادبیات میکنم .

كی رفته ای ز دل كه تمنا كنم تو را؟            كی بوده ای نهفته كه پیدا كنم تو را؟

غیبت نكرده ای كه شوَم طالب حضور           پنهان نگشته ای كه هویدا كنم تو را

با صد هزار جلوه برون آمدی كه من                   با صد هزار دیده تماشا كنم تو را

چشم به صد مجاهده آیینه ساز شد           تا من به یك مشاهده شیدا كنم تو را

بالای خود در آینـﮥ چشم من ببین                         تا با خبر ز عالم بالا كنم تو را

مستانه كاش در حرم و دیر بگذری                 تا قبله گاه مؤمن و ترسا كنم تو را

خواهم شبی نقاب ز رویت برافكنم               خورشید كعبه، ماه كلیسا كنم تو را

گر افتد آن دو زلف چلیپا به چنگ من             چندین هزار سلسله در پا كنم تو را

طوبی و سدره گر به قیامت به من دهند             یكجا فدای قامت رعنا كنم تو را

زیبا شود به كارگِه عشق كار من                   هر گه نظر به صورت زیبا كنم تو را

باخیل غمزه  گر به وثاقم گذر کنی                    میر سپاه شاه صف آرا کنم تورا

جم دستگاه ناصر دین شاه تاجور                 کز خدمتش سکندر و دارا کنم تو را

شعرت زنام شاه فروغی شرف گرفت                زیبد که تاج تارک شعرا کنم تورا

مردان خدا         پرده ي پندار دريدند              یعني همه جا       غير خدا يار نديدند
هر دست که دادند همان دست گرفتند          هر نکته که گفتند همان نکته شنيدند
يک طايفه را بهر مکافات      سرشتند            یک سلسله را      بهر ملاقات گزيدند
یک فرقه به عشرت در کاشانه گشادند        یک زمره به حسرت سر انگشت گزیدند
جمعي به در پير خرابات         خرابند              قومي      به بر شيخ مناجات مريدند
يک جمع نکوشيده رسيدند به مقصد            يک قوم دويدند و     به مقصد نرسيدند
فرياد که         در رهگذر آدم خاکي             بس دانه فشاندند و   بسي دام تنيدند
همت طلب از  باطن پيران سحرخيز             زيرا که يکي را        ز دو عالم طلبيدند
زنهار مزن دست به دامان گروهي                کز حق ببريدند       و به باطل گرويدند
چون خلق در آيند به بازار حقيقت                 ترسم نفروشند      متاعي که خريدند
کوتاه نظر غافل از آن سرو بلند است               کاین جامه به اندازه هر کس نبریدند
مرغان نظرباز سبک سير    فروغي                از دامگه خاک          بر افلاک پريدند

مزاراین شاعر توانای ایران مشخص نیست  وگمان میرود که در آرامگاه بایزید بسطامی باشد

 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

وحشی بافقی

تصویر خیالی وحشی بافقی

شمس‌الدین یا کمال‌الدین محمد وحشی‌بافقی یکی از شعرای بزرگ قرن  دهم است که در سال ۹۳۹ هجری قمری  در شهر بافق  چشم به جهان گشود. دوران زندگی اومقارن سلطنت شاه طهماسب صفوی وشاه اسماعیل دوم وسلطان محمد خدابنده بوده 0 وی تحصیلات مقدماتی خود را در زادگاهش طی نمود. و در جوانی به شهرستان یزد رهسپارشدواز محضر دانشمندان و سخنگویان آن شهر کسب فیض کرد و پس از چند سال به کاشان عزیمت نمود و شغل مکتب داری را برگزید. سپس عازم بندر هرمز و هندوستان شد و در اواسط عمر به یزد بازگشت و تا سال ۹۹۱ هجری قمری که دار فانی راوداع گفت درهمین شهر سکونت گزید .این شاعر توانا روزگار خود را با تنگدستی و تنهائی گذراند و دراشعار زیبا و دلکش ا و سوز و گداز سالهای تنهایی کاملا مشخص است . وی غزل سرای بزرگی بود و در غزلیات خود از      عشقهای نافرجام، زندگی سخت و مصائب و مشکلات خود یاد کرده است.وحشی سه منظومه ناظر ومنظور و فرهاد وشیرین  وخلد برین را سروده است. مثنوی‌های کوتاهی نیزدارد که اهمیت منظومه‌های یادشده را ندارد. یکی از بدیعترین اشعار او مسدس زیر است .

دوستان، شرح پریشانی من گوش کنید                                  داستان غم پنهانی من گوش کنید

قصه ی بی سر و سامانی من گوش کنید                     گفت و گوی من و حیرانی من گوش کنید

شرح این آتش جانسوز نگفتن تا کی؟

سوختم، سوختم، این راز نهفتن تا کی؟

روزگاری من و دل ساکن کویی بودیم                                  ساکن کوی بت عربده جویی بودیم

عقل و دین باخته دیوانه ی رویی بودیم                         بسته ی سلسله ی سلسله مویی بودیم

کس در آن سلسله غیر از من و دل بند نبود

   یک گرفتار از این جمله که هستند نبود

نرگس غمزه زنش اینهمه بیمار نداشت                               سنبل پر شکنش هیچ گرفتار نداشت

اینهمه مشتری و گرمی بازار نداشت                                   یوسفی بود ولی هیچ خریدار نداشت

اول آن کس که خریدار شدش من بودم

باعث گرمی بازار شدش من       بودم

عشق من شد سبب خوبی و رعنایی او                                داد رسوایی من شهرت زیبایی او

بسکه دادم همه جا شرح دلارایی او                                  شهر پر گشت ز غوغای تماشایی او

این زمان عاشق سر گشته فراوان دارد

کی سر برگ من بی سر و سامان دارد؟

چاره اینست و ندارم به از این رای دگر                             که دهم جای دگر دل به دلارای دگر

چشم خود فرش کنم زیر کف پای دگر                               بر کف پای دگر بوسه زنم جای دگر

بعد از این رای من اینست و همین خواهد بود

  من بر این هستم و البته چنین خواهد بود

پیش او یار نو و یار کهن هر دو یکی است                       حرمت مدعی و حرمت من هر دو یکی است

قول زاغ و غزل مرغ چمن هر دو یکیست                   نغمه ی بلبل و غوغای زغن هر دو یکیست

این ندانسته که قدر همه یکسان نبود

زاغ را مرتبه ی مرغ خوش الحان نبود

چون چنین است پی کار دگر باشم به                                      چند روزی پی دلدار دگر باشم به

عندلیب گل رخسار دگر باشم به                                       مرغ خوش نغمه ی گلزار دگر باشم به

نو گلی کو که شوم بلبل دستان سازش

سازم از تازه جوانان چمن ممتازش

آن که بر جانم از او دم به دم آزاری هست                   میتوان یافت که بر دل زمنش باری هست

از من و بندگی من اگرش عاری هست                            بفروشد که به هرگوشه خریداری هست

به وفاداری من نیست در این شهر کسی

بنده ای همچو مرا هست خریدار بسی

مدتی در ره عشق تو دویدیم، بس است                           راه صد بادیه ی درد بریدیم، بس است

قدم از راه طلب باز کشیدیدم، بس است                         اول و آخر این مرحله دیدیم، بس است

بعد از این ما و سر کوی دلارای دگر

با غزالی به غزل خوانی و غوغای دگر

تو مپندار که مهر از دل محزون نرود                              آتش عشق به جان افتد و بیرون نرود

وین محبت به صد افسانه و افسون نرود                    چه گمان غلط است این برود، چون نرود

چند کس از تو و یاران تو آزرده شود

دوزخ از سردی این طایفه افسرده شود

ای پسر چند به کام دگرانت بینم                                  سرخوش و مست ز جام دگرانت بینم

مایه ی عیش مدام دگرانت بینم                                           ساقی مجلس عام دگرانت بینم

تو چه دانی که شدی یار چه بیباکی چند

چه هوسها که ندارند هوسناکی چند

یار این طایفه ی خانه بر انداز مباش                  از تو حیف است، به این طایفه دمساز مباش

میشوی شهره، به این فرقه هم آواز مباش                       غافل از لعب حریفان دغا باز مباش

به که مشغول به این شغل نسازی خود را

این نه کاری است، مبادا که ببازی خود را

در کمین تو بسی عیب شماران هستند                          سینه پر درد زتو کینه گذاران هستند

داغ بر سینه زتو سینه فکاران هستند                    غرض اینست که در قصد تو یاران هستند

باش مردانه که ناگاه قفایی نخوری

واقف کشتی خود باش که پایی نخوری

گرچه از خاطر وحشی هوس روی تو رفت                     وز دلش آرزوی قامت دلجوی تو رفت

شد دل آزرده و آزرده دل از کوی تو رفت                      با دل پر گله از ناخوشی خوی تو رفت

  حاش لله که وفای تو فراموش کند

سخن مصلحت آمیز کسان گوش کند

چند بیت با شکوه دیگر از وحشی بافقی

ما چون ز دری پای کشیدیم ، کشیدیم                                 امید زهر کس که بریدیم ،بریدیم

دل نیست کبوتر که چو بر خاست نشیند                            ازگوشه بامی که پریدیم ، پریدیم

رم دادن صید خو د از آغاز غلط بود                                 حالا که رماندی و رمیدیم ، رمیدیم

کوی تو که باغ ارم روضه خلد است                                   انگار که دیدیم وندیدیم ، ندیدیم

تقسیم ارثیه بطور عادلانه

ای یار صبر ماتم بابا     از آن من                             خرج عزا و شیون و غوغا ازآن تو

درخفیه استماع وصیت ازآن من                              در نوحه همزبانی ماما از آن    تو

زیباتر آنچه مانده زبابا ازآن تو                                 بد ،ای برادر ازمن واعلی از آن تو

کهنه قلم تراش شکسته از آن من                               طومار نظم ودفتر انشا ازآن تو

یابوی ریسمان کسل میخ کن زمن                           مهمیز کله تیز مطلا         ازآن تو

این لاشه اشتران قطاری از آن من                          آن بارکش خران توانا      از آن تو

این دیک لب شکسته صابون پزی زمن                آن چمچه  هریسه وحلوا    از آن تو

این مالها که مانده بدنیا از آن من                      آن خیر ها که کرده به عقبی از آن تو

این قاطر چموش لگد زن از آن من                      آن گربه میو میو کن با با   از آن تو

این قوچ شاخ کج که زند شاخ از آن من               غوغای جنگ قوچ و تماشا از آن تو

از صحن خانه تا لب بام ازبرای من                       از بام خانه تا به ثریا       از آن تو

آه تا کی ز سفر باز نیایی بازآ                             اشتیاق تو مرا سوخت کجایی بازآ 

شده نزدیک که هجران تو ما را بکشد              گر همان بر سر خون‌ریزی مایی بازآ

کرده‌ای عهد که بازآیی و ما را بکشی                وقت آن است که لطفی بنمایی بازآ

رفتی و باز نمی‌آیی و من بی‌تو به جان          جان من این‌همه بی رحم چرایی بازآ

وحشی از جرم همین کز سر آن کو رفتی      گرچه مستوجب صدگونه جفایی بازآ

 

آرامگاه وحشی بافقی در سه کیلومتری  بافق( به روایتی )

توضیح اینکه تا سال 1392محل بالا را مدفن وحشی بافقی میدانستند اما در این سال خواهرزاده 95ساله مرحوم فرخی یزدی که ساکن آمریکا هستند به ایران می آید وبنا به راهنمائی ایشان محل دقیق دفن وحشی بافقی را در پیاده رو خیابان امام خمینی یزدتعیین میگردد  که شهرداری  ومیراث فرهنگی یزد اقدام کرده اسفالت را بر میدارند وبه بقایای قبر وحشی دست پیدامیکنند وانشاالله که  مزار به شکل آبرومندی که درشان این شاعر پرآوازه باشدطراحی واجرا شود .

آرامگاه وحشی بافقی پس از جستجو ویافتن مکان آن در یزد

 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

عماد خراسانی

 

تصویر  استاد عماد خراسانی

عمادالدین حسنی برقعی، معروف به عماد خراسانی درسال 1300درشهر توس متولد شداو از خاندان سادات و نسبش به احمد بن موسی مبرقع وامام محمد تقی جواد الائمه میرسد ونام اصلیش عمادالدین حسن برقعی بود  عماد در ۳ سالگی مادرش را از دست داد و در ۶ سالگی پدرش را و از آن پس تحت سرپرستی پدربزرگ و مادر بزرگ رشد کرد. عماد از ۹ سالگی با تشویق دایی خود، شعرخوانی و سرودن شعر را آغاز کرد. او در جوانی با تخلص «شاهین» یا «شاخص» شعر می‌گفت و سپس بنا به توصیه مرحوم فریدون مشیری  . تخلص عماد خراسانی را برگزید عماد یک بار ازدواج کرد اما همسرش هشت ماه بعد درگذشت. او از سال ۱۳۳۱ به تهران رفت. عماد خراسانی فرزندی نداشت و تا آخر عمر تنها زندگی کرد.شاعری بود غزل سرا و قصیده سرا واز دوستان نزدیک و صمیمی مهدی اخوان ثالث بشمار میرفت شعرای معاصرش متفق القول هستند که وی یکی از چهره های درخشان غزل معاصر ایران میباشد. غزل عماد حدیث نفس است واوشعر خود را باچنان قدرت ومهارتی آراسته که مخاطب را به درون شعر میکشاند وی پس از یک دورۀ بیماری در صبح روز شنبه 28بهمن ماه 1382 در سن ۸۲ سالگی در تهران درگذشت و پیکرش به مشهد برده شد و پس از طواف در حرم مطهر حضرت رضا (ع) به توس منتقل ودر مقبره الشعرای  توس در کنار مقبره فردوسی دفن شد

غزلی از آن شاعر بزرگ

دوستت دارم و دانم كه تويي دشمن جانم                 ز چه با دشمن جانم شده ام دوست ندانم غمم  اين است كه چون ماه نو انگشت نمايي       ورنه غم نيست كه در عشق تو رسواي جها نم
دم به دم حلقه اين دام شود تنگتر و من                         دست و پايي نزنم خود ز كمندت نرهانم
سرپر شور مرا نه شبي اي دوست به دامان                            تو شوي فتنه ساز دلم و سوز نهانم
ساز بشكسته ام و طائر پر بسته نگارا                    عجبي نيست كه اين گونه غم افزاست فغانم
نكته عشق ز من پرس به يك بوسه كه داني               پير اين دير جهان مست كنم گر چه جوانم
گر ببيني تو هم آن چهره به روزم بنشيني                  نيم شب مست چو بر تخت خيالت بنشانم
كه تو را ديد كه در حسرت ديدار دگر نيست              آري آنجا كه عيان است چه حاجت به بيانم؟

اینهم شاخه گلی دیگر از استاد عماد

 

گر چه مستیم و خرابیم چو شبهای دگر                    باز کن ساقی مجلس سر ِ مینای دگر
امشبی را که در آنیم غنیمت شمریم                        شاید ای جان نرسیدیم به فردای دگر
مست مستم ، مشکن قدر خود ای پنجه غم          من به میخانه‌ام امشب تو برو جای دگر
چه به میخانه چه محراب حرامم باشد                    گر به‌جز عشق توام هست تمنای دگر
تا روم از پی یار دگری می باید                                   جز دل من دلی وجز تو دلارای دگر
نشینده است گلی بوی تو ای غنچه ناز                       بوده ام ورنه بسی همدم گلهای دگر
تو سیه چشم چو آئی به تماشای چمن                        نگذاری به ‌کسی چشم تماشای دگر
باده پیش آر که رفتند از این مکتب راز                             اوستادان و فزودند معمای دگر
این قفس را نبود روزنی ای مرغ پریش                         آرزو ساخته بستان طرب زای دگر
گر بهشتی است رخ تست نگارا که در آن                می توان کرد به هر لحظه تماشای دگر
از تو زیبا صنم اینقدر جفا زیبا نیست                         گیرم این دل نتوان داد به ‌زیبای دگر
می‌ فروشان همه دانند عمادا که بود                          عاشقان را حرم و دیر و کلیسای دگر

            

آرامگاه استاد عماد خراسانی در مقبره الشعرای خراسان درشهرتوس

ودر جوار آرامگاه حکیم فردوسی توسی

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”

سخن سرایان پارسی

به نام خداوند جان وخرد

کزین برتر اندیشه برنگذرد

سخن سرایان پارسی

لطفا” نام شاعرمورد نظررا درمحل جستجو بنویسید وکلیک کنید

اگرمطلبی درباره شاعر مورد نظر باشد بلافاصله در اختیارتان گذارده میشود

 

گرد آوری وتالیف : محمد نفیسی
متولد 1325/3/28در شهر همدان . بازنشسته – دانشگاه ایران  – همین

“من هیچم کمی هم کمتر، هرچه هست همه اوست .”